Altijd en overal voldoende zoet water lijkt vaak vanzelfsprekend, maar dat is het niet. Water kan schaars zijn. De beschikbaarheid van voldoende water staat in Nederland steeds meer onder druk. Ook in Noord-Nederland en in ons werkgebied. Door klimaatverandering zullen droge perioden, waarin er langere tijd weinig neerslag valt en veel water verdampt, vaker voorkomen. Tegelijkertijd zien we dat de vraag naar water toeneemt vanuit landbouw, natuur, industrie en andere functies.
Daarom werken wij aan een toekomstbestendig watersysteem met aandacht voor de beschikbaarheid van voldoende water voor mens, natuur en economie. Belangrijk daarin is de aanvoer van water dat afkomstig is vanuit het IJsselmeer. We kunnen met gemalen maximaal 22.000 liter per seconde ons gebied in pompen.
Wat is zoetwaterbeschikbaarheid?
Zoetwaterbeschikbaarheid gaat over de vraag of er voldoende zoet water beschikbaar is, op de juiste plaats en op het juiste moment. Daarbij kijken we naar grondwater en naar oppervlaktewater. Grondwater is het water dat in de bodem zit. Oppervlaktewater is het water in rivieren, beken, meren, sloten, vijvers en kanalen. Grond- en oppervlaktewater zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden. Bij grondwater draait het om de balans tussen de watervraag en de effecten op het grondwatersysteem. Bij oppervlaktewater gaat het om de balans tussen vraag en aanbod van zoet water.
Klimaatverandering zorgt ervoor dat de druk op het watersysteem toeneemt. Zomers worden warmer en droger, terwijl de vraag naar water groeit. En de kans op langdurige droogte neemt toe. Tegelijkertijd wordt de aanvoer van water via onder andere het IJsselmeer minder vanzelfsprekend. Hierdoor ontstaat steeds vaker een spanning tussen vraag en aanbod.
Daarbij zijn er allerlei belangen aan de orde wanneer het erg droog is. De beschikbaarheid van zoet water is belangrijk voor:
- landbouw en voedselproductie;
- natuur en biodiversiteit;
- een leefbare omgeving voor inwoners;
- drinkwaterwinning;
- industrie en economie;
- scheepvaart.
Wat doet Hunze en Aa’s?
Wij werken aan een robuust en toekomstbestendig watersysteem. Dat doen we door:
- water zoveel mogelijk vertraagd af te voeren in natte perioden;
- waar mogelijk water aan te voeren tijdens droogte;
- inzicht te vergroten in vraag en aanbod van water;
- samen te werken met gebruikers en overheden;
- maatregelen te ontwikkelen die de watervraag verminderen;
- ons watersysteem voor te bereiden op toekomstige klimaatontwikkelingen.
Om goede keuzes te kunnen maken werken we aan een beter begrip van ons watersysteem. We onderzoeken waar knelpunten ontstaan, welke ontwikkelingen op ons afkomen en welke maatregelen het meest effectief zijn.
De maatregelen die we nemen komen voort uit ons waterbeheerprogramma.
Niet alles kan altijd en overal
De beschikbaarheid van zoet water is niet onbeperkt. Er zijn grenzen aan de hoeveelheid water die we kunnen aanvoeren vanuit het IJsselmeer. En de beschikbaarheid van voldoende water in het IJsselmeer is ook niet gegarandeerd. In de toekomst zullen we vaker te maken krijgen met watertekorten.
Dat betekent dat gebruikers steeds vaker maatregelen zullen moeten nemen om droge perioden op te vangen. Denk aan water besparen, water hergebruiken, regenwater vasthouden of investeren in een robuustere bedrijfsvoering. Ook kijken we samen naar de vraag welke functies op welke locaties toekomstbestendig zijn.
Verdringingsreeks
Als minder water beschikbaar is dan iedereen nodig heeft, moet het water worden verdeeld. Dit gebeurt op basis van de verdringingsreeks. De verdringingsreeks geeft een rangorde voor de verdeling van de hoeveelheid water bij (dreigende) waterschaarste. De verdringingsreeks bestaat uit 4 categorieën. Daarbij gaat categorie 1 voor categorie 2, categorie 2 voor categorie 3 en categorie 3 voor categorie 4. Meer informatie over de verdringingsreeks en de verschillende categorieën staat op het Informatiepunt Leefomgeving.
Samen werken aan oplossingen
Zoetwaterbeschikbaarheid is een opgave waar veel organisaties bij betrokken zijn. Daarom werken wij samen met provincies, Rijkswaterstaat, andere waterschappen, landbouworganisaties, terreinbeheerders en gebruikers van water. Ook inwoners kunnen bijdragen door bewuster met water om te gaan en regenwater beter te benutten.
Meer weten?
We hebben een animatie waarmee we uitleg geven over wat droogte is en hoe we daar als waterschap mee omgaan. Zie hiervoor Droogte – Waterschap Hunze en Aa’s.
In Deltanieuws is een artikel verschenen dat ingaat op de beschikbaarheid van IJsselmeerwater voor het werkgebied van Hunze en Aa’s. Zie hiervoor Het kwetsbare systeem achter de noordelijke wateraanvoer | Deltaprogramma.
Er is een duidelijke relatie tussen water, bodem en ruimtelijke inrichting. De beschikbaarheid van zoet water is daarin een deelonderwerp. De waterschappen Noorderzijlvest en Hunze en Aa’s hebben samen een praatplaat water en bodem sturend ontwikkeld waarmee we wateruitdagingen inzichtelijk hebben gemaakt. Zie hiervoor Praatplaat Water en Bodem Sturend.
Inwoners kunnen ook water opvangen. Een watervanger is een geweldige basis voor groen in je tuin. En zorgt er ook nog eens voor dat je minder overlast ervaart van extreme regen en extreme droogte. Zie hiervoor Watervangers – Waterschappen.