De waterkwaliteit in het werkgebied van Hunze en Aa’s is de afgelopen jaren op veel plekken verbeterd. Tegelijkertijd worden nog niet alle doelen voor de Europese Kaderrichtlijn Water (KRW) volledig gehaald. Dit blijkt uit de KRW-beleidsnotitie waarover ons algemeen bestuur op 21 oktober zal besluiten.
De afgelopen jaren zijn in ons gebied veel maatregelen uitgevoerd om de waterkwaliteit te verbeteren. Beken zijn heringericht, we hebben natuurvriendelijke oevers aangelegd en er is gewerkt aan betere leefomstandigheden voor planten en dieren in het water. Van de maatregelen die stonden gepland voor de periode 2009 tot en met 2027, zijn veel maatregelen inmiddels uitgevoerd. Deze inspanningen hebben effect. In een groot deel van de KRW-waterlichamen is duidelijke vooruitgang zichtbaar.
Knelpunten
Tegelijkertijd blijven er knelpunten die het volledig behalen van de KRW-doelen in de weg staan. We treffen op meerdere plekken nog milieuvreemde stoffen in te hoge concentraties aan in het oppervlaktewater. Het beekherstel van met name de Hunze blijft achter bij de planning omdat de benodigde grond nog niet is verworven. Ook hangt een deel van de knelpunten samen met landelijke bronnen van verontreiniging en met stoffen die vroeger werden gebruikt, maar inmiddels verboden zijn. Verder hebben we te maken met lokale omstandigheden waarop slechts beperkt invloed mogelijk is. De waterschappen zijn voorstander van een bronaanpak: wat er niet inkomt, hoeft er ook niet uit. We dringen als sector landelijk aan op het voorkomen van vervuiling en aanscherping van de toelatingseisen van nieuwe verontreinigende stoffen.
Maatregelen
2027 is een belangrijk ijkmoment binnen de Europese regelgeving voor de KRW. Ook na 2027 blijft het echter nodig om de waterkwaliteit te beschermen en verder te verbeteren. De beleidsnotitie richt zich daarom ook op maatregelen voor de periode 2028-2033.
Voor de beken in ons beheergebied willen we de resterende herstelmaatregelen uitvoeren. De provincie Drenthe wil de daarvoor benodigde gronden verwerven als onderdeel van het programma Toekomstgericht Landelijk Gebied.
Daarnaast zetten we in op meer beschaduwing door begroeiing langs de beken. Ons onderhoud gaan we verder optimaliseren ten behoeve van de waterkwaliteit. We geven ook extra aandacht aan de bestrijding van exoten zoals waternavel en de Amerikaanse rivierkreeft. Zaken die we nog niet goed weten, gaan we uitzoeken, met onderzoeken naar onder meer visstand en vismigratie en naar de effecten van klimaatverandering en droogte op de waterkwaliteit. Voor overschrijdingen van gewasbeschermingsmiddelen zetten we in op intensivering van handhaving en stimulerende maatregelen via het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer.
Deze maatregelen zullen worden opgenomen in ons waterbeheerprogramma 2028 – 2033.
Kosten KRW-maatregelen
Voor de periode 2009 – 2027 heeft Hunze en Aa’s ongeveer 64 miljoen euro geïnvesteerd in KRW-maatregelen. De kosten voor de periode 2028-2033 worden geschat op ongeveer 30 miljoen euro.
Niet-bereikte doelen
Niet in alle KRW-waterlichamen in het gebied van Hunze en Aa’s zullen alle gestelde KRW-doelen, -parameters en -normen zijn gehaald in 2027. Dit moet worden verantwoord. Binnen de systematiek van de KRW is het daarbij mogelijk om doelen aan te passen, als hier een goede reden voor is. Bijvoorbeeld omdat doelen niet realiseerbaar blijken te zijn, de gevolgen van maatregelen niet proportioneel zouden zijn, of omdat een maatregel nog moet worden uitgevoerd. Ook kan het zo zijn dat nadat een maatregel is uitgevoerd, het nog langere tijd duurt voordat ecologisch herstel optreedt en de waterkwaliteit verbetert.
Voor de Drentse Aa, de Hunze en het Zuidlaardermeer geldt dat hier nog niet alle maatregelen zijn uitgevoerd. Deze staan nu gepland voor de komende planperiode. Voor stoffen waar onze rioolwaterzuiveringen een belangrijke bron van herkomst zijn, zoals bijvoorbeeld medicijnresten, is een beroep op (tijdelijke) doelverlaging aan de orde vanwege disproportionele kosten. Voor verschillende chemische verontreinigingen in ons gebied geldt dat hier sprake is van een landelijk probleem. Dit verantwoorden we op basis van de standaardmotivering die hiervoor landelijk is opgesteld.
Besluitvorming
Ons algemeen bestuur besluit op 21 oktober over de KRW-beleidsnotitie. Zie voor het voorstel en de notitie de agenda voor deze bestuursvergadering. Voorafgaand hieraan is er op 30 september een informerende bijeenkomst voor ons bestuur geweest waarin dieper is ingegaan op de KRW. Deze bijeenkomst kan worden teruggekeken via ons publieksportaal.
De KRW-beleidsnotitie gaat na te zijn vastgesteld door ons algemeen bestuur, naar de provincies Groningen en Drenthe voor verdere besluitvorming.
Wat is de KRW en waarom een KRW-beleidsnotitie?
De KRW is een richtlijn voor de bescherming van de waterkwaliteit die is vastgesteld door de Europese Unie. Doelstelling is het realiseren en behouden van chemisch schoon en ecologisch gezond oppervlaktewater en grondwater. De KRW verplicht de EU-lidstaten om eens in de 6 jaar stroomgebiedbeheerplannen (SGBP’s) vast te stellen. Deze SGBP’s geven voor elk stroomgebied een overzicht van de toestand, problemen, doelen en maatregelen voor het verbeteren van de waterkwaliteit. In Nederland stelt de minister van Infrastructuur en Waterstaat de SGBP’s vast voor de Nederlandse delen van de grote internationale stroomgebieden (Rijn, Maas, Schelde en Eems). Waterschap Hunze en Aa’s ligt in het stroomgebied van de Eems.
Binnen de KRW zijn waterschappen verantwoordelijk voor de monitoring en beoordeling van de kwaliteit van het oppervlaktewater, doen voorstellen voor doelen en maatregelen en voeren de eigen maatregelen uit. Provincies stellen de doelen vast die worden gesteld aan regionale wateren, zijn verantwoordelijk voor het grondwater en houden toezicht op de uitvoering van maatregelen. Het Rijk zorgt voor de nationale uitwerking en stelt doelen voor Rijkswateren vast.
Met de beleidsnotitie heeft waterschap Hunze en Aa’s in kaart gebracht wat de stand van zaken is met de uitwerking van de KRW in het eigen beheergebied. Ook worden voorstellen gedaan voor doelaanpassingen en nieuwe maatregelen. Dit is input voor het vierde stroomgebiedbeheerplan voor het stroomgebied van de Eems voor de periode 2028-2033.
Contact hierover
