De Ecologische Hoofdstructuur (EHS) wordt door de provincie vastgesteld. Het gaat om een samenhangend netwerk van bestaande en nog te ontwikkelen natuurgebieden. De EHS hoofdstructuur is opgebouwd uit kerngebieden, natuurontwikkelingsgebieden, landgoederen, bossen, grote wateren en waardevolle agrarische cultuurlandschappen die minimaal 250 hectare groot zijn. Natuurontwikkelingsgebieden zijn gebieden met goede mogelijkheden voor het ontwikkelen van natuurwaarden, van nationale en/of internationale betekenis. Verbindingszones zijn gebieden waar kern- en natuurontwikkelingsgebieden worden verbonden.

Over de EHS werd al sinds 1991 op de ministeries van VROM en LNV gesproken, maar pas in 2000 werden hierover concrete provinciale plannen gemaakt. In de drie noordelijke provincies wordt sindsdien gewerkt aan de ontwikkeling van een netwerk van verbonden natuurgebieden van Friesland en Drenthe via Groningen tot in Duitslang. Dit wordt de ‘Noordelijke Natte As’ genoemd. In Groningen loopt deze natte as door het zuidelijk Westerkwartier via heet Leekstermeer en het Zuidlaardermeergebied en de toekomstige Meerstad naar Midden-Groningen. Vervolgens gaat het via de Blauwestad met een noordelijk en een zuidelijk tak naar Duitsland. De zuidelijke tak gat door Westerwolde en langs de Westerwoldse Aa.