Het waterschap schoont de eigen watergangen om waterafvoer, -aanvoer en -berging te garanderen. Dit heeft uitsluitend nut als ook de rest van de sloten (detailwatergangenstelsel) geschoond is. Als een schouwsloot schoon is, kan het water immers goed aan- of afgevoerd worden. Om dat te bereiken moet de sloot tot op de bodem gemaaid zijn en op de vereiste afmetingen worden gebracht (zie ook vraag 7). Struikgewas en houtopslag moeten zijn verwijderd. Maaisel en baggerspecie moeten uit de sloot zijn verwijderd. Ook moeten de duikers schoon worden gehouden en dammen in goede staat van onderhoud zijn gebracht, zodat de vrije doorvoer van het water niet wordt belemmerd.

Het waterschap vermeldt de te schouwen sloten op kaarten: de zogenaamde schouwkaarten. Deze kaarten zijn het hele jaar in te zien. Indien u de schouwkaarten wilt inzien, kunt u contact opnemen met de leggermedewerkers van het waterschap. Zie ook vraag 11.

Het waterschap schouwt op twee manieren: te voet en met behulp van de helikopter. De schouwers zijn op grond van Hoofdstuk 5 uit de Algemene wet bestuursrecht als toezichthouder bevoegd om de percelen te betreden waaraan een schouwsloot ligt. Het waterschap schouwt sinds enkele jaren ook vanuit de helikopter. Vanaf een hoogte van ca. 100 meter worden de dan goed zichtbare sloten bekeken. Er wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met dieren in hokken en schuren en op het land, door hiervan zoveel mogelijk afstand te houden.

Het waterschap heeft o.a. zeggenschap over de aangewezen schouwsloten. Sloten die uitsluitend water afvoeren van percelen van één eigenaar, vallen buiten de schouwplicht. Sloten die water afvoeren van percelen met meerdere eigenaren, vallen onder de schouwplicht.

Wanneer een schouwsloot niet of niet geheel schoon is, wordt hiervan een aantekening gemaakt op een schouwkaart. De onderhoudsplichtigen -meestal aanliggende eigenaren- die een (gedeelte van een) sloot niet goed hebben schoongemaakt, ontvangen een brief van het waterschap. Hierin staat vermeld bij welk perceel de sloot niet voldoende schoon is en wat de gebreken zijn. De onderhoudsplichtigen hebben daarna tien werkdagen de tijd om alsnog de sloot schoon te maken. Wanneer er vragen zijn over de geconstateerde gebreken kan contact worden opgenomen met de toezichthouder, die de gebreken heeft geconstateerd. Vervolgens wordt er voor de tweede keer geschouwd (herschouw). De onderhoudsplichtige die ook dan de betreffende sloot nog niet heeft schoongemaakt, krijgt een tweede brief. Hierin staat dat het waterschap bestuursdwang zal toepassen. Indien daarna binnen een termijn van acht werkdagen de schouwsloot niet wordt schoongemaakt of hersteld, heeft het waterschap de mogelijkheid de werkzaamheden uit te laten voeren. De nalatige onderhoudsplichtige ontvangt dan de rekening van deze werkzaamheden.

De brieven worden verzonden met gebruikmaking van kadastrale informatie. Deze informatie is te vinden op notariële aktes, die door het kadaster gebruikt worden bij aan- en verkoop van percelen. De perceelcode bestaat uit een aantal onderdelen:
- kadastrale gemeente
- kadastrale sectie en
- kadastrale perceelcode
Dit wordt eventueel aangevuld met informatie over zakelijke rechten van het perceel, zoals: Geheel/ Deelperceel/ Erfpacht, enz.
Een kadastraal perceel wordt bijvoorbeeld omschreven als ZBK01N1480G.
Dit staat voor het volgende: 
ZBK01 = Kadastrale gemeente Zuidbroek
N = Kadastrale sectie
1480 = Kadastraal perceelnummer
1480 G = Geheel perceel, indien een deel van een perceel wordt verkocht staat hier een D van deelperceel.

Dit is geregeld in de Keur van het waterschap. De sloten moeten voldoen aan de volgende eisen:
- de sloot moet tot op de bodem gemaaid zijn en op de vereiste afmetingen worden gebracht;
- struikgewas/ houtopslag moet zijn verwijderd;
- het maaisel en de baggerspecie moet uit de sloot zijn verwijderd;
- de aanwezige duikers moeten zijn geschoond;
- de kaden en dammen moeten in een goede staat van onderhoud zijn gebracht, zodat de vrije doorvoer van het water niet wordt belemmerd.

De onderhoudsplicht berust bij de eigenaren van de aanliggende gronden. Afspraken met derden (waaronder huurders of pachters) over de uitvoering van de onderhoudswerkzaamheden vrijwaren de eigenaren niet van de onderhoudsplicht. Dit betekent dat het waterschap de aanmaning altijd naar de  eigenaar stuurt en dus niet naar huurders of pachters.

Bij nalatigheid kan het waterschap op grond van wettelijke bepalingen de nodige maatregelen treffen. In het uiterste geval kan het waterschap de onderhoudswerkzaamheden uitvoeren op kosten van de nalatige onderhoudsplichtige. Zie ook vraag 5.

Het waterschap is bereikbaar op diverse manieren: per telefoon, post en e-mail. Een telefoonnummer staat vermeld op de schouwbrief, die u heeft ontvangen van het waterschap. Indien u reageert per post of e-mail verzoeken wij de gegevens genoemd in schouwbrief mee te zenden. Dan kan de schouwer op korte termijn contact met u opnemen. Indien u na de tweede aanschrijving bezwaar wil maken, moet u dit schriftelijk doen, zoals in de brochure Bezwaar en Beroep vermeld is.

Jaarlijks worden de ontwerp-schouwkaarten met de nieuwe aanpassingen in juli-augustus ter inzage gelegd. Belanghebbenden kunnen dan tegen deze ontwerp-schouwkaarten schriftelijk of mondeling hun zienswijze indienen.

Vervolgens worden in september deze schouwkaarten met de nieuwe aanpassingen, definitief vastgesteld door het bestuur van het waterschap. Tegen het definitieve besluit van het dagelijks bestuur is beroep bij de rechtbank mogelijk. Beroep is in principe alleen mogelijk als ook een zienswijze is ingediend.